تا حالا برای شما هم پیش آمده که بخواهید کفه جدا شده کفش محبوبتان یا دسته لیوان چای‌خوری‌تان را بچسبانید، کلی وقت بگذارید و بعد از دو روز استفاده، دوباره همه‌چیز از هم بپاشد؟ واقعاً حرص آدم درمی‌آید، نه؟
دلیل این اتفاق معمولاً کیفیت بد چسب نیست، بلکه انتخاب اشتباه چسب است! در دنیای تعمیرات و ساخت‌وساز، هیچ چسبی وجود ندارد که به درد همه کارها بخورد. چسبی که چوب را مثل سنگ به هم وصل می‌کند، ممکن است روی پلاستیک اصلاً جواب ندهد.
من اینجا هستم تا مثل یک دوست و همکار فنی، شما را با انواع چسب آشنا کنم. فرقی نمی‌کند یک خانم خانه‌دار باشید که می‌خواهد یک گلدان شکسته را ترمیم کند، یا یک استادکار که در کارگاهش مشغول ساخت یک دکور چوبی است؛ در پایان این مقاله، دقیقاً می‌دانید برای هر کاری باید دست روی کدام چسب بگذارید. آماده‌اید؟ پس بیایید شروع کنیم!

چسب قطره‌ای و چسب ۱۲۳ (سیانواکریلات)
اگر بخواهیم به این خانواده لقب بدهیم، باید به آن‌ها بگوییم «سریع و خشن»! چسب‌های قطره‌ای و برادر بزرگترشان یعنی چسب ۱۲۳ (که در ایران بسیار محبوب است)، بر پایه ماده‌ای به نام سیانواکریلات ساخته می‌شوند. این چسب‌ها به رطوبت واکنش نشان می‌دهند و در عرض چند ثانیه خشک می‌شوند.
کاربردها: چسباندن قطعات کوچک پلاستیکی، سرامیک، ام‌دی‌اف (MDF)، چرم و تعمیرات سریع خانگی و کارگاهی. مزایا: سرعت خشک شدن فوق‌العاده بالا، قدرت چسبندگی عالی برای سطوح صاف.
معایب: در برابر ضربه‌های محکم و انعطاف‌پذیری ضعیف هستند (ترد و شکننده می‌شوند). نکته درگوشی: هرگز سعی نکنید با چسب ۱۲۳ کفشتان را بچسبانید! چون کفش موقع راه رفتن خم می‌شود و این چسب به خاطر خشک بودن، خیلی زود ترک می‌خورد و می‌شکند.

چسب‌های دوقلو (اپوکسی)
وقتی حرف از مقاومت‌های عجیب و غریب به میان می‌آید، چسب دوقلو یا همان اپوکسی پادشاهی می‌کند. این چسب‌ها از دو تیوپ جداگانه (یکی رزین و دیگری هاردنر یا سخت‌کننده) تشکیل شده‌اند. وقتی این دو با هم ترکیب شوند، یک واکنش شیمیایی رخ می‌دهد که نتیجه‌اش پیوندی به سختی سنگ است.
کاربردها: چسباندن فلز به فلز، سنگ، سرامیک، فایبرگلاس و پر کردن درزها و سوراخ‌های قطعات صنعتی. مزایا: مقاومت بی‌نظیر در برابر کشش، حرارت، آب و مواد شیمیایی. قابلیت تراشکاری بعد از خشک شدن.
معایب: زمان خشک شدن طولانی‌تری دارند و بوی آن‌ها ممکن است کمی تند باشد. نکته : اپوکسی‌ها مثل معجزه عمل می‌کنند، اما یادتان باشد که حتماً باید سطح کار را قبل از چسب‌کاری کمی سمباده بزنید تا زبر شود؛ اپوکسی روی سطوح کاملاً صیقلی لیز می‌خورد.

چسب چوب (پلی‌وینیل استات یا PVA)
بوی نوستالژیک کارگاه‌های نجاری! چسب چوب که معمولاً سفیدرنگ است، بر پایه آب ساخته می‌شود. این چسب دوست صمیمی و قدیمی نجارهاست و به گونه‌ای طراحی شده که به داخل بافت متخلخل چوب نفوذ کرده و پیوندی ایجاد می‌کند که از خود چوب هم قوی‌تر است.
کاربردها: ساخت مبلمان، کابینت، کاردستی‌های مقوایی و چوبی، و اتصال هر نوع بافت چوبی. مزایا: قیمت ارزان، استفاده آسان، غیرسمی بودن و تمیز شدن راحت با آب (قبل از خشک شدن).
معایب: معمولاً ضدآب نیستند (مگر انواع خاص آن) و برای خشک شدن نیاز به گیره زدن و زمان (حدود ۲۴ ساعت) دارند. نکته : اگر موقع کار با چسب چوب، مقداری از آن روی کار شره کرد، فوراً آن را با یک دستمال نمدار پاک کنید. اگر خشک شود، رنگ‌پذیری چوب در آن قسمت از بین می‌رود و کارتان لک می‌افتد.

چسب آکواریوم یا درزگیر (سیلیکونی)
چسب‌های سیلیکونی که ما بیشتر آن‌ها را به اسم چسب آکواریوم می‌شناسیم، حالت ژله‌ای دارند. ویژگی بارز آن‌ها این است که بعد از خشک شدن، همچنان نرم و انعطاف‌پذیر باقی می‌مانند و از همه مهم‌تر، آب را از خود عبور نمی‌دهند.
کاربردها: درزگیری سینک ظرفشویی، روشویی، ساخت آکواریوم، عایق‌کاری شیشه پنجره‌ها و محیط‌های مرطوب. * مزایا: مقاومت ۱۰۰ درصدی در برابر رطوبت، انعطاف‌پذیری بالا و مقاومت در برابر تغییرات دمایی. معایب: روی آن‌ها نمی‌توان رنگ‌آمیزی کرد و قدرت نگهدارندگی وزنی بالایی ندارند (بیشتر برای آب‌بندی هستند تا اتصال مکانیکی).

نکته : برای اینکه موقع کار با چسب آکواریوم، چسب به دستتان نچسبد و سطح کار صاف دربیاید، انگشتتان را کمی به مایع ظرفشویی آغشته کنید و روی چسب بکشید.

چسب آهن و چسب‌های همه‌کاره (پایه حلال)
چسب‌های پایه حلال که در بازار به اسم چسب آهن یا چسب‌های زرد رنگ موکت می‌شناسیم، نوعی چسب تماسی (Contact Adhesive) هستند. این چسب‌ها مکانیزم جالبی دارند؛ باید به هر دو سطح مالیده شوند، کمی زمان بگذرد تا حلال آن‌ها بپرد و بعد به هم فشرده شوند. کاربردها: چسباندن روکش‌های چوبی، موکت، چرم، لاستیک و پلاستیک. بهترین انتخاب برای تعمیر کفش!
مزایا: اتصال فوری پس از فشردن دو قطعه به هم، انعطاف‌پذیری مناسب. معایب: بوی بسیار تندی دارند، قابل اشتعال هستند و در برابر حلال‌هایی مثل بنزین مقاوم نیستند.
نکته : بزرگترین اشتباه مردم در استفاده از چسب آهن این است که به محض زدن چسب، قطعات را به هم می‌چسبانند. باید حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید تا چسب روی سطح دستتان نچسبد، بعد دو قطعه را با فشار به هم وصل کنید.

چسب‌های پلی‌اورتان (PU)
اگر به دنبال یک غول بی‌شاخ و دم در دنیای چسب‌ها می‌گردید، چسب پلی‌اورتان همان است! این چسب با رطوبت هوا واکنش می‌دهد و کمی پف می‌کند (منبسط می‌شود). کاربردها: اتصال قطعات در فضای باز، چسباندن چوب به سنگ، فلز به آجر و کارهای سنگین ساختمانی.
مزایا: کاملاً ضدآب، قابلیت چسبیدن به اکثر مواد، پر کردن درزها به دلیل خاصیت انبساطی. معایب: تمیز کردن آن بعد از خشک شدن تقریباً غیرممکن است (فقط باید تراشیده شود) و اگر روی دستتان بریزد، روزها طول می‌کشد تا پاک شود.

چسب حرارتی (تفنگی)
این چسب‌ها به صورت لوله‌های جامد پلاستیکی هستند که با استفاده از یک تفنگ حرارتی ذوب می‌شوند. به محض اینکه از تفنگ خارج شوند و سرد شوند، دوباره سفت شده و قطعات را به هم می‌چسبانند.
کاربردها: کاردستی، گل‌سازی، تعمیرات موقت، ساخت ماکت و اتصال قطعات پلاستیکی و پارچه‌ای سبک. مزایا: سرعت خشک شدن بسیار بالا، راحتی در استفاده، سمی نبودن.
معایب: در محیط‌های گرم وا می‌روند و برای اتصالات تحت فشار و وزن بالا اصلاً مناسب نیستند.

کدام چسب را برای چه کاری انتخاب کنیم؟ (جدول راهنما)

برای اینکه کارتان را راحت‌تر کنم، یک جدول جمع‌وجور آماده کرده‌ام. دفعه بعد که خواستید چیزی را تعمیر کنید، فقط کافی است به این جدول نگاهی بیندازید:

نکات ایمنی و نگهداری که هیچ‌کس به شما نمی‌گوید

کار با انواع چسب‌ها می‌تواند لذت‌بخش باشد، به شرطی که نکات ایمنی را رعایت کنیم. من بارها دیده‌ام که افراد به خاطر یک بی‌احتیاطی کوچک به دردسر افتاده‌اند:

تهویه هوا را جدی بگیرید: چسب‌های پایه حلال، دوقلو و ۱۲۳ گازهای شیمیایی آزاد می‌کنند. حتماً در فضای باز یا جایی که پنجره باز است کار کنید. مراقب انگشتانتان باشید: چسب‌های قطره‌ای در کسری از ثانیه پوست دست را به هم می‌چسبانند. اگر این اتفاق افتاد، هرگز سعی نکنید دستتان را با زور بکشید؛ از استون (لاک‌پاک‌کن) یا آب گرم و صابون برای حل کردن آن استفاده کنید.
نگهداری در یخچال: برای اینکه چسب‌های قطره‌ای و ۱۲۳ شما زود خشک نشوند و عمر بیشتری داشته باشند، آن‌ها را در یخچال نگهداری کنید (البته دور از دسترس کودکان و مواد غذایی).
درب چسب را تمیز کنید: همیشه قبل از بستن درب چسب، رزوه آن را با یک دستمال کاغذی تمیز کنید. در غیر این صورت، دفعه بعد برای باز کردن درب آن به انبردست نیاز پیدا می‌کنید!

جمع‌بندی؛

حالا شما یک متخصص هستید!خب، خسته که نشدید؟ سعی کردم کاربردی‌ترین اطلاعات را درباره کاربرد انواع چسب به زبان ساده برایتان توضیح دهم. حالا دیگر می‌دانید که چرا چسب قطره‌ای برای کفش مناسب نیست و چرا چسب چوب برای فلزات جواب نمی‌دهد.انتخاب چسب درست، درست مثل انتخاب یک ابزار مناسب از یک فروشگاه معتبر، می‌تواند کیفیت کار شما را زمین تا آسمان تغییر دهد. دفعه بعد که قطعه‌ای شکست، هول نشوید؛ نفس عمیق بکشید، جنس قطعه را بررسی کنید و با توجه به این مقاله، بهترین چسب را به میدان بیاورید!